Helsetilsynet

2004:s cadahedje fylkkamánnit geahcu 58 suohkanis, oassin riikkaviidosaš geahcus suohkanlaš sosiálabálvalusain gárrenmirkogeavaheddjiide. Iskojuvvui man muddui suohkanat sihkkarastet sosiálabálvalusaid gárrenmirkogeavaheddjiide. Dan oktavuodas guorahalai geahccu man muddui suohkanat sihkkarastet

  • dieduid, rávvagiid ja neavvagiid mat sáhttet leat mielde coavdime dahje 
    eastadeame sosiála váttisvuodaid
  • sosiála bálvalusaid, dás maiddái geavatlaš veahki ja oahpaheami, 
    doarjjaolbmo ja saji fuolahusásahussii, mii lea heivehuvvon nu ahte bálvalusat
  • leat duohta ja olahahtti fálaldahkan gárrenmirkogeavaheddjiide
    ahte gárrenmirkogeavaheaddjit geat ohcet sosiála bálvalusaid ožžot 
    fálaldagaid mat  cuvvot sosiálabálvaluslága mearrádusaid
    ovttaskasmearrádusaid birra.
  • ahte gárrenmirkogeavaheddjiide geat dárbbašit orrunsaji fállojuvvo gaskaboddosaš orrunsadji mii deavdá dási unnimusgáibádusaid
  • ahte gárrenmirkogeavaheaddjit divššu vuolde cuvvojuvvojit ságastallamiid bokte ja ruovttugalledemiid bokte
  • ahte gárrenmirkogeavaheaddjit cuovvoluvvojit ásahusain orodettiin ja ahte leat lágiduvvon dárbbašlaš doaimmat go guddet ásahusa

Gárrenmirkogeavaheddjiid spesialiserejuvvon fágaidrasttideaddji divššu ovddasvástádus šattai 2004 rájes stáhta ovddasvástádussan, dearvvašvuodadoaimmahusaid olis. Eanas gárrenmirkogeavaheaddjit eai leat dikšundoaimmain, ja oallugat sis sáhttet dárbbašit iešgudetlágán suohkanlaš veahkkedoaimmaid. Sosiálbálvaluslága mearrádusat sihkkarastet ahte buohkat geat dárbbašit ožžot dárbbašlaš veahki. Dán geahcu oktavuodas guorahallui sihkkarastet go suohkanat sosiála bálvalusaid gárrenmirkogeavaheddjiide, vai sin dilli ii šatta menddo váilevaš ja eahpesihkar.

Geahcu olis lea cájehuvvon ahte sosiála bálvalusat unnán fállojuvvojit gárrenmirkogeavaheddjiide. Nu eai šatta bálvalusat danin deatalaš gaskaoapmin go livcce jurddašuvvon sihkkarastin dihte gárrenmirkogeavaheddjiide sosiála oadjebasvuoda ja buriid eallindilálašvuodaid.

Ollu báikkiin gos bálvalusat leat fállun, dat liikká eai geavahuvvo dan dihte go leat buorebut heivehuvvon boarrásiidda ja doaimmashehttejuvvomiidda go gárrenmirkogeavaheddjiide. Dilálašvuohta lea veahá buoret rávven- ja bagadallanbálvalusaid, gaskaboddosaš orrunsaji ja divššohasaid cuovvoleami dáfus, muhto maiddái dákko cájeha geahccu ahte má?gga suohkanis lea váilevaš bálvalus.

Viecca raportta (pdf)
Summary in English